Η εγκατάλειψη των στόχων βοηθά τους ανθρώπους να είναι πιο ευτυχισμένοι: γιατί συμβαίνει αυτό
Φωτογραφία: από ανοικτές πηγές
Αποδεικνύεται ότι η εγκατάλειψη ενός στόχου σας δίνει την ευκαιρία να επανεκτιμήσετε τις προτεραιότητές σας και να βρείτε νέες ευκαιρίες
Μερικές φορές η εγκατάλειψη ενός στόχου μπορεί να είναι πιο υγιής για την ψυχική υγεία από την προσπάθειά του. Μια μεγάλης κλίμακας μετα-ανάλυση αποδεικνύει ότι το έγκαιρο “άφημα” ενός επιδιωκόμενου στόχου μειώνει το στρες, το άγχος και αυξάνει την ικανοποίηση από τη ζωή δημιουργώντας χώρο για νέους στόχους. Αυτό ανέφερε η Maria Dollard, PhD, σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Nature.
Ερευνητές από τη Δανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία συνεργάστηκαν για να διερευνήσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις της εγκατάλειψης στόχων και της ευέλικτης προσαρμογής στόχων.
Η παγίδα της “επιτυχημένης επιτυχίας”
Στη σημερινή κοινωνία, η επιμονή θεωρείται συχνά το κύριο κλειδί της επιτυχίας. Οι εργοδότες εκτιμούν τους “ανθεκτικούς” εργαζόμενους, η λογοτεχνία παρακίνησης ενθαρρύνει το “ποτέ δεν τα παρατάμε” και η λαϊκή κουλτούρα ρομαντικοποιεί τους ήρωες που κυνηγούν το στόχο τους παρά τα όποια εμπόδια.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Οι άνθρωποι δεν αξιολογούν πάντα ρεαλιστικά τους πόρους τους – συναισθηματικούς, φυσικούς και οικονομικούς – και συχνά θέτουν στόχους που δεν ανταποκρίνονται στις δυνατότητές τους. Οι συνθήκες μπορεί να αλλάξουν και ο στόχος να γίνει ανέφικτος ή να χάσει την αξία του. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εγκατάλειψη ή η προσαρμογή του στόχου μπορεί να είναι πιο ορθολογική και ωφέλιμη για τον ψυχισμό.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η εγκατάλειψη του στόχου δεν είναι πάντα ένδειξη αδυναμίας. Πρόκειται για μια καταστασιακή απόφαση που σχετίζεται με συγκεκριμένες περιστάσεις και όχι για ένα χαρακτηριστικό του χαρακτήρα. Επιπλέον, η εγκατάλειψη ενός στόχου και η μετάβαση σε έναν άλλο απαιτεί μερικές φορές ακόμη περισσότερο θάρρος από το να συνεχίσεις να αγωνίζεσαι με ανέφικτα εμπόδια.
Μια επιστημονική προσέγγιση στην εγκατάλειψη στόχων
Μια ομάδα διεθνών ερευνητών διεξήγαγε μια μετα-ανάλυση 235 μελετών, που κάλυψαν περισσότερες από 1.400 σχέσεις μεταξύ της άρνησης ή της επίτευξης στόχων και της ψυχολογικής ευημερίας των συμμετεχόντων.
Η εγκατάλειψη στόχου συμβαίνει όταν κάποιος εγκαταλείπει συνειδητά έναν στόχο τόσο σε γνωστικό (σκέψεις) όσο και σε συμπεριφορικό (πράξεις) επίπεδο. Διαφορετικά, μπορεί κανείς τυπικά να συνεχίσει να ενεργεί χωρίς καν να προσπαθεί για ένα αποτέλεσμα.
Οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να εγκαταλείψουν στόχους εάν:
- δέχονται κριτική σχετικά με την καταλληλότητα των πράξεών τους,
- νιώθουν ότι απειλούνται ή κινδυνεύουν,
- βρίσκονται σε “κρίση δραστηριότητας” όταν δεν είναι σαφές τι πρέπει να κάνουν στη συνέχεια.
Έχει επίσης διαπιστωθεί ότι είναι ευκολότερο να εγκαταλείψει κανείς εξωτερικά επιβαλλόμενους στόχους από εκείνους που συνδέονται στενά με την αυτογνωσία του ατόμου.
Ψυχολογικά οφέλη της εγκατάλειψης στόχων
Τα αποτελέσματα της μετα-ανάλυσης έδειξαν: όσοι εγκατέλειψαν ανέφικτους στόχους είχαν χαμηλότερα επίπεδα στρες, άγχους και κατάθλιψης. Η τυφλή επιμονή, αντίθετα, επιδείνωσε την ψυχική υγεία. Η συνεχής αποτυχία και η σπατάλη πόρων είναι εξουθενωτικές και η εγκατάλειψη των στόχων λειτουργεί ως “ψυχολογικό δίχτυ ασφαλείας”.
Η εγκατάλειψη ενός ανέφικτου στόχου επιτρέπει τη ρεαλιστική επανεκτίμηση της αναλογίας πόρων προς κόστος και τη δημιουργία πιο εφικτών σχεδίων. Μειώνει τον κίνδυνο συναισθηματικής εξάντλησης και ανοίγει χώρο για νέους στόχους, βελτιώνοντας τη συνολική ψυχολογική ευημερία.
Επιστροφή και μετασχηματισμός των στόχων
Η επαναπροσέγγιση του στόχου συμβαίνει όταν ένα άτομο επιλέγει έναν νέο στόχο, μια απλοποιημένη εκδοχή ενός προηγούμενου στόχου ή βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους για να επιτύχει έναν στόχο που είχε σχεδιαστεί προηγουμένως μετά από απόρριψη.
Η διαδικασία της επαναπροσέγγισης απαιτεί σημαντικούς γνωστικούς και συναισθηματικούς πόρους, οπότε τα άτομα με υψηλή αυτοπεποίθηση, αυτονομία και αισιοδοξία είναι επιρρεπή σε αυτήν. Αναλύσεις έχουν δείξει ότι τα άτομα αυτά έχουν χαμηλότερα επίπεδα στρες, κατάθλιψης και άγχους, καθώς και υψηλότερα επίπεδα προσωπικής ανάπτυξης, αυτοαποδοχής και θετικών συναισθημάτων.
Ευελιξία στην προσαρμογή των στόχων
Η ικανότητα να προσαρμόζει κανείς τα σχέδιά του στους πραγματικούς πόρους και τις συνθήκες συνδέεται με καλύτερη ψυχική, κοινωνική και σωματική ευεξία, αίσθηση νοήματος στη ζωή και θετικά συναισθήματα.
Οι άνθρωποι που είναι σε θέση να αλλάζουν με ευελιξία τους στόχους είναι λιγότερο πιθανό να βιώσουν άγχος και κατάθλιψη, να διατηρήσουν τη συναισθηματική ισορροπία και είναι σε θέση να διερευνήσουν διαφορετικές επιλογές για το μέλλον. Η αλληλεπίδραση μεταξύ ευελιξίας και ψυχικής υγείας είναι αμφίδρομη: η καλή ψυχική ευεξία προωθεί την προσαρμογή των στόχων και η έγκαιρη προσαρμογή δημιουργεί νέες ευκαιρίες για ανάπτυξη.
Σχέδιο Β ως υπερδύναμη
Η εγκατάλειψη ενός δύσκολα επιτεύξιμου στόχου δεν εγγυάται την άμεση ευτυχία, αλλά αποτρέπει την ψυχική εξάντληση και τη συνεχή απογοήτευση. Ο καθορισμός ρεαλιστικών στόχων για την αντικατάσταση των παλαιών μειώνει τα επίπεδα άγχους, ενώ αυξάνει την ικανοποίηση από τη ζωή.
Στον σημερινό κόσμο, η ευελιξία στην επιδίωξη των στόχων δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά πραγματική δύναμη. Σας επιτρέπει να παραμένετε κινητοποιημένοι, να αποφεύγετε τη συναισθηματική εξουθένωση και να βρίσκετε νέους τρόπους για να πετύχετε αυτό που θέλετε.
Την επόμενη φορά που ένας στόχος φαίνεται ανέφικτος, αξίζει να θυμηθείτε την αλεπού από τον μύθο του Αισώπου: ίσως τα “σταφύλια” δεν αξίζουν την προσπάθεια.